Vous êtes ici

Stad 30 : welke impact op het geluid?

Focus - Actualisering : mei 2022

Snelheid is een factor die de geluidsproductie beïnvloedt. Als een sleutelmaatregel van het gewestelijke mobiliteitsplan Good Move, ondersteund door het plan QUIET.BRUSSELS, is de snelheid sinds 1 januari 2021 beperkt tot 30 km/u in bijna alle straten in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Vandaag zijn we een jaar verder, tijd dus voor een evaluatie. Heeft deze maatregel een positief effect gehad op onze geluidsomgeving? Wat is de invloed daarvan op de Brusselaars?

Waarom wordt de maximale snelheid verlaagd tot 30 km/u?

De verlaging van de maximumsnelheid naar 30 km/u, massaal gesteund door de burgers vóór de goedkeuring van het mobiliteitsplan, heeft niet alleen een positief effect op de verkeersveiligheid, maar maakt het ook mogelijk om het lawaai van het wegverkeer, de belangrijkste oorzaak van geluidshinder in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, te verminderen. Een aangename geluidsomgeving creëren is goed voor de leefomgeving

De beperking tot 30 km/u maakt het ook mogelijk om de actieve mobiliteit te ontwikkelen (bv. lopen, fietsen), wat een ander speerpunt is van het gewestelijke mobiliteitsplan. Bij deze snelheid wordt ervan uitgegaan dat een fietser naast een auto op de rijbaan kan rijden, zonder dat structurele veiligheidsvoorzieningen nodig zijn. 

Lawaai van het wegverkeer is een combinatie van motorgeluid en rolgeluid (contact tussen de band en het wegdek). Onder de 30 km/u overheerst het motorgeluid bij lichte voertuigen. Deze drempel ligt eerder rond 50 km/u voor vrachtwagens.

Kunnen we een jaar later spreken van positieve resultaten?

Ja! De eerste resultaten zijn bemoedigend.

  • De gemiddelde snelheid is overal gedaald, ook op wegen die al in zone 30 lagen en op wegen met een snelheidsbeperking tot 50 km/u. En dit zonder een aanzienlijke verlenging van de reistijd (Brussel Mobiliteit, december 2021). 
  • De geluidsniveaus zijn wel degelijk gedaald: met 1,5 tot 4,8 dB(A) naargelang van de dag, het tijdstip, de plaats, het soort verkeer en het type wegdek, volgens vergelijkende metingen die Leefmilieu Brussel heeft uitgevoerd op 3 locaties (zie hieronder voor details). Wetende dat een daling van 3 dB(A) gelijk staat aan het delen van de geluidsbron door 2. 
  • En deze vermindering heeft een aanzienlijk effect op de blootstelling van de bevolking (zie hieronder): er worden tussen 10 à 20% minder mensen blootgesteld aan geluidsniveaus die de aanbevelingen van de Wereldgezondheidsorganisatie overschrijden. 
  • Bovendien is de verkeersveiligheid verbeterd: het aantal doden ter plaatse is gehalveerd ten opzichte van 2020 en het aantal zwaargewonden is met bijna 20% gedaald (Brussel Mobiliteit, december 2021).

De geluidsniveaus zijn op de 3 onderzochte locaties gedaald

Akoestische metingen werden uitgevoerd aan het begin van drie grote toegangswegen, vóór en na de invoering van de Stad 30:

Verschil in omgevingsgeluidsniveaus vóór en na de invoer van de Stad 30 op 3 locaties

Bron: Leefmilieu Brussel, 2022

  • Eerste vaststelling: De geluidsniveaus daalden op de drie locaties, zelfs op de locatie waar de voorgeschreven snelheid gelijk bleef, en gedurende alle perioden. 
  • Tweede vaststelling: Deze dalingen zijn meer of minder uitgesproken, afhankelijk van de plaats en het tijdstip. De Waversesteenweg is de weg waar de overgang naar 30 km/u het grootste globale effect op het omgevingsgeluid heeft gehad, met een vermindering 's avonds van bijna 3 dB(A) en vooral 's nachts, waar er sprake is van bijna 5 dB(A)! Op bepaalde dagen en tijdstippen daalde het equivalente geluidsniveau zelfs met bijna 6 à 7 dB(A). Voor deze locatie is het belangrijk op te merken dat de resultaten enigszins worden beïnvloed door de 'rustigere' weekenddagen. De gezondheidscrisis speelde daarentegen slechts een ondergeschikte rol, aangezien de metingen in 2021 plaatsvonden buiten de lockdowns.
  • Derde vaststelling: Het is niet de locatie waar de snelheidsbeperking op 50 km/u is gebleven, die de slechtste resultaten vertoont: 's nachts is de daling in de Keizer Karellaan zelfs aanzienlijk groter dan in de Havenlaan (-3 tegenover -1,5 dB(A)). De snelheid van de voertuigen is dan ook slechts een van de factoren die bijdragen tot het ontstaan van lawaai van het wegverkeer. Het soort verkeer met een groter aandeel vrachtwagens en de aard van het wegdek (straatstenen) zouden een belangrijke rol spelen bij de geluidsproductie aan de Havenlaan.

Hoe wordt het effect op de blootstelling van de bevolking beoordeeld?  

De evolutie van de blootgestelde bevolking vóór en na de invoering van de Stad 30 wordt geëvalueerd op basis van akoestische modellen. De referentiesituatie vóór de Stad 30 (d.w.z. die van 2016 ) wordt vergeleken met een model waarbij de snelheid willekeurig is vastgesteld op 30 km/u. In dit geval werd de vergelijking gemaakt voor de Waversesteenweg, de enige van de drie hierboven bestudeerde wegen die werd teruggebracht van 50 tot 30 km/u en waarlangs residentiële gebouwen staan.

Differentiële kaart van de geluidsniveaus vóór en na de invoering van de Stad 30 - Waversesteenweg (indicator Lden) 

Bron: Leefmilieu Brussel, uittreksel uit het rapport ‘Akoestische impact van de Stad 30’, 2021

Op deze kaart en voor elke indicator zijn de weggedeelten aangegeven waar de blootstelling aan lawaai van het wegverkeer aan de voorgevel is gedaald (blauwe niveaus) of gestegen (gele tot rode niveaus). Voor de witgekleurde gedeelten kunnen geen conclusies worden getrokken: de verkregen verschillen in geluidsniveaus vallen binnen de onzekerheidsmarge van de modellen (+/- 2 dB(A)).

De simulatiemodellen maken het mogelijk om voor elk geval de geluidsniveaus af te leiden waaraan de omwonenden van deze wegen worden blootgesteld en het aantal blootgestelde omwonenden te berekenen per geluidsniveauschijf van 5 dB(A). Er zij op gewezen dat deze modellen het buitengeluid aan de voorgevel van gebouwen aantonen en dus geen rekening houden met de akoestische isolatie van de gebouwen.

 

De Stad 30 zorgt voor een vermindering van het aantal Brusselaars dat wordt blootgesteld aan lawaai van het wegverkeer

Naar het voorbeeld van de wijk van de Waversesteenweg (zie onderstaande grafiek) kan worden aangenomen dat de blootstelling van de bevolking zich zeer gunstig ontwikkelt op een tijdspanne van 24 uur: 

  • De Stad 30 zorgt voor een vermindering van het aantal Brusselaars dat potentieel wordt blootgesteld aan lawaai van het wegverkeer, vooral bij hoge geluidsniveaus: er vindt een verschuiving plaats van extreme geluidsniveaus naar de laagste geluidsniveaus. Het aantal mensen dat wordt blootgesteld aan niveaus boven 65 dB(A) en vooral 70 dB(A), daalt dus sterk. Tegelijkertijd nemen de niveaus onder 50 dB(A) sterk toe.
  • De Stad 30 zorgt voor een vermindering van het aantal personen dat wordt blootgesteld aan niveaus boven de door de WHO aanbevolen drempel van 55 dB(A) voor een 24-uurs blootstelling. Voor de Waversesteenweg komt dit neer op bijna 500 personen die niet langer aan dergelijke geluidsniveaus worden blootgesteld, d.w.z. 1 persoon op 10.

Evolutie van de blootstelling van de bevolking vóór en na Stad 30 - Waversesteenweg (indicator Lden)

Bron: Leefmilieu Brussel, 2022

Ook 's nachts is het effect merkbaar, wat de nachtrust van de omwonenden ten goede komt:

  • De Stad 30 zorgt voor een vermindering van het aantal Brusselaars dat 's nachts potentieel aan lawaai van het wegverkeer wordt blootgesteld, vooral bij hoge geluidsniveaus: er treedt een verschuiving op van geluidsniveaus boven 55 dB(A) naar het laagste geluidsniveau (<45 dB(A)).
  • De Stad 30 zorgt ook voor een vermindering van het aantal mensen dat 's nachts wordt blootgesteld aan niveaus die boven de door de WHO aanbevolen drempel van 45 dB(A) liggen. Het effect is 's nachts zelfs nog groter dan overdag: bijna 800 personen meer genieten van lagere nachtelijke geluidsniveaus onder deze drempel, d.w.z. iets meer dan 1 persoon op 10. 

Evolutie van de blootstelling van de bevolking vóór en na Stad 30 - Waversesteenweg (5.900 buurtbewoners), in vergelijking met de door de WHO aanbevolen drempels (indicatoren Lden en Ln) 

Bron: Leefmilieu Brussel, 2022

Conclusie: Bemoedigende resultaten

Op basis van de eerste specifieke vaststellingen, die nog op grote schaal moeten worden bevestigd, lijkt het duidelijk dat de Stad 30 een positief effect heeft op de geluidsomgeving in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest en op de blootstelling van de bevolking aan hoge geluidsniveaus. Dit bevestigt de stelling dat een snelheidsverlaging een snelle, doeltreffende en waarschijnlijk minder beperkende maatregel is dan een vermindering van het verkeersvolume (dat gehalveerd moet worden om dezelfde resultaten te bereiken).

Verbeteringen aan de wegen, zoals het verleggen van wegen en het aanpassen van het wegdek, kunnen nog steeds worden uitgevoerd om automobilisten te helpen om de snelheidsbeperking van 30 km/u te respecteren. Vlot rijden zonder bruusk optrekken of afremmen draagt hier ook toe bij en is gunstig voor iedereen: bestuurders, passagiers, omwonenden, voetgangers en fietsers.

Bij een verkeersintensiteit die gelijk blijft, vormt het lawaai van het wegverkeer toch nog steeds een bron van geluidshinder voor een groot deel van de bevolking. Maatregelen om het gebruik van personenauto's en gemotoriseerd vervoer in het algemeen terug te dringen, blijven dus van essentieel belang om het lawaai van het wegverkeer in steden te bestrijden.

Date de mise à jour: 14/06/2022