Vous êtes ici

Focus : Planning : goedgekeurde en ter goedkeuring voorgelegde milieuplannen

Actualisering : februari 2020

Strategische plannen voor het milieu- en energiebeleid

Het Gewest biedt vele antwoorden op de druk die wordt uitgeoefend op het leefmilieu en de levenskwaliteit, gaande van wetgeving tot sensibilisering. Een hele reeks aan plannen of programma’s in verband met het leefmilieu worden uitgevoerd door Leefmilieu Brussel, alleen of in samenwerking met andere overheidsinstanties.   
De onderstaande plannen hebben meestal betrekking op het volledige grondgebied van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest (BHG).
Ze werden gegroepeerd per milieudomein waarop ze betrekking hebben. 

Luchtkwaliteit, energie en klimaatwijziging

Van toepassing 
Omdat de problematiek in deze 3 domeinen intiem verweven is, heeft het Gewest een geïntegreerd beleid ontwikkeld om de gewestelijke doelstellingen te behalen voor het verminderen van het energieverbruik, het verbeteren van de luchtkwaliteit en het beperken van de uitstoot van broeikasgassen. Het wettelijk luik van dit geïntegreerd beleid bestaat uit het BWLKE of Brussels Wetboek van Lucht, Klimaat en Energiebeheersing (beter gekend onder zijn Franse benaming COBRACE) . Dit werd goedgekeurd op 2 mei 2013. Het bevat onder andere de reglementering op de energieprestaties van de gebouwen, de luchtkwaliteit, de bedrijfsvervoerplannen, de Europese regeling van de handel in broeikasgasemissierechten,... Het zorgt voor een wettelijke basis voor een reeks van nieuwe maatregelen zoals die rond de "Low Emission Zone", het parkeren buiten de openbare weg, de verbetering van de milieuprestaties van de voertuigen, de internationale investeringen in het klimaat,... 
Dit wetboek voorziet in de geïntegreerde planning van de toekomstige maatregelen in de domeinen lucht, energie en klimaat via de publicatie, om de vijf jaar, van één regionale lucht-klimaat-energieplan:

  • Gewestelijk Lucht-Klimaat-Energieplan : dit plan behandelt de belangrijkste vervuilende sectoren (gebouwen, vervoer) en alle aspecten van deze drie thema’s, met inbegrip van de energie-efficiëntie, het toezicht op de luchtkwaliteit, de aanpassing aan de klimaatveranderingen en de hernieuwbare energiebronnen. Dit plan werd goedgekeurd op 2 juni 2016. 

Er zijn nog andere plannen in verband met deze thema’s:

  • Het Noodplan bij verontreinigingspieken: nieuw besluit  gepubliceerd op 31 mei 2018
  • Het Energie- en Klimaatplan 2030 van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest , dat in de lijn ligt van het Gewestelijk Lucht-, Klimaat- en Energieplan en overeenkomt met de bijdrage van het Gewest aan het ontwerp van het Belgisch Geïntegreerd Nationaal Energie- en Klimaatplan 2021-2030 : goedgekeurd door de regering in oktober 2019 (zie de onderstaande plannen van de andere instanties: nationale strategieën in verband met de aanpassing aan de klimaatveranderingen). Dit plan gaat over de renovatiestrategie  voor de bouwsector.
  • Het gewestelijk mobiliteitsplan Good move (zie de onderstaande plannen van andere instanties: mobiliteit), dat een aanzienlijke invloed heeft op de luchtkwaliteit en het klimaat, aangezien de transportsector de belangrijkste oorzaak is van de verontreinigende stoffen in de lucht en de tweede emissiebron van broeikasgassen.

Water

  • Waterbeheerplan 2016-2021 : dit plan wil een globaal en geïntegreerd antwoord bieden op alle uitdagingen in verband met het waterbeheer in Brussel. Het omvat bovendien twee belangrijke documenten: het beheerplan voor overstromingsrisico’s (het vervolg van het regenplan 2008-2011) en het register met beschermde zones. Dit plan werd goedgekeurd op donderdag 26 januari 2017. 
  • Gewestelijk programma voor pesticidereductie 2018-2022: goedgekeurd op 19 juli 2017 (zie verder). 

Gezondheid

  • Zie de plannen van andere instanties hieronder: het Nationaal Actieplan Milieu-Gezondheid 
  • Gewestelijk programma voor pesticidenreductie 2018-2022 – goedgekeurd op 19 juli 2017 (zie hier onder). 

Afval- en grondstoffen, circulaire economie

  • Vijfde "Afvalplan", het "Hulpbronnen- en afvalstoffenplan " (in samenwerking met het Gewestelijk Agentschap voor Netheid  - ANB of Net Brussel): dit streeft naar « zero afval », via een drievoudige doelstelling: een omschakeling naar duurzamere en meer circulaire consumptiepraktijken verankeren; de bewaring en de nuttige toepassing van grondstoffen, indien mogelijk lokaal, maximaliseren; en de economische aanbodsector overhalen om de circulaire praktijk mee te concretiseren. Het werd goedgekeurd op 22 november 2018.
  • Gewestelijk Programma voor Circulaire Economie  (GPCE), gezamenlijk aangestuurd door Leefmilieu Brussel, Impulse Brussels, Innoviris en het Agentschap Net Brussel, dat 3 algemene doelstellingen beoogt: de milieudoelstellingen omvormen tot economische kansen, de economie in Brussel herlokaliseren om lokaal te produceren wanneer dat mogelijk is, de verplaatsingen verminderen, het gebruik van het grondgebied optimaliseren en toegevoegde waarde voor de Brusselaars scheppen en bijdragen tot  het creëren van werkgelegenheid. Het werd goedgekeurd op 10 maart 2016.

Groene ruimten, biodiversiteit, Zoniënwoud

  • Natuurplan 2016-2020 : dit plan voorziet in maatregelen om stedelijke ontwikkeling te combineren met de natuur, door het accent te leggen op biodiversiteit, de bescherming en de ontwikkeling van de natuur. Het werd goedgekeurd op 14 april 2016. 
  • Beheerplan van de Natura 2000-gebieden: 3 Natura 2000-gebieden werden geïdentificeerd via aanwijzingsbesluiten in het Brussels Gewest: 
    • BE1000002 : Bossen en open gebieden in het zuiden van het Brussels Gewest – complex Verrewinkel – Kinsendaal: goedgekeurd op 24 sept. 2015. De uitbreiding  van dit gebied werd goedgekeurd op 7 februari 2019.
    • BE10000003 : Beboste en vochtige zones van de Molenbeekvallei in het noordwesten van het Brussels Gewest: goedgekeurd op 28 april 2016.
    • BE10000001 : Het Zoniënwoud met bosranden en aangrenzende beboste domeinen en de vallei van de Woluwe - complex Zoniënwoud - Vallei van de Woluwe: goedgekeurd op 14 avril 2016.

Door de goedkeuring van deze verschillende besluiten heeft de regering deze gebieden als Speciale beschermingszone (SBZ) erkend. Leefmilieu Brussel moet nu voor deze zones een beheerplan opstellen, in samenwerking met de eventuele betrokken eigenaars en gebruikers (andere dan het Gewest). 

Geluid

  • Plan QUIET.BRUSSELS , derde plan van de preventie en bestrijding van geluidshinder voor het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, goedgekeurd op 28 februari 2019. De doelstellingen: de gevolgen van geluidshinder op de gezondheid verminderen, iedereen de mogelijkheid bieden toegang te krijgen tot rust en de aantrekkingskracht van de stad vrijwaren. 

Pesticiden

Voeding 

  • Strategie Good Food « Naar een duurzamer voedingssysteem in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest »   gedragen door Leefmilieu Brussel en de cel Landbouw van de Gewestelijke Overheidsdienst Brussel (GOB): ze wil voeding centraal stellen in de stadsdynamiek door voeding in al haar dimensies te benaderen: economisch, sociaal en vanuit milieuoogpunt. De ambitie is dubbel: « beter produceren », dat wil zeggen lokaal gezonde voeding kweken en verwerken met respect voor het milieu; en "goed eten", dat wil zeggen smakelijke, evenwichtige voeding binnen ieders bereik brengen, waarbij zoveel mogelijk lokale producten worden gebruikt. Ze werd goedgekeurd in maart 2015.

Plannen van andere instanties met belangrijke milieu-impact

De resultaten van het milieu- en energiebeleid van het Gewest worden onvermijdelijk ook beïnvloed door maatregelen en prioriteiten in aanverwante politieke domeinen. De onderstaande opsomming beperkt zich tot de belangrijkste meerjarenplannen en –programma's. 

Gewestelijke beleidsverklaring

Gewestelijk Plan voor Duurzame Ontwikkeling

Het Gewestelijk Plan voor Duurzame ontwikkeling  werd goedgekeurd op 12 juli 2018. De doelstellingen die door het toekomstige GPDO worden nagestreefd, vormen de basis voor tal van maatregelen en acties in het lucht-klimaat-energie-plan en het waterbeheerplan bij voorbeeld die de modaliteiten van de actiepijlers van het GPDO preciseren, zoals mobiliteit, ruimtelijke ordening, beheer van het blauwe netwerk, enz. 

Mobiliteitsplan

Van toepassing
De mobiliteitsstrategie voor het Gewest werd door Brussel Mobiliteit vastgelegd in het IRIS 2-plan 2010-2018 (goedgekeurd op 9 september 2010) en de daarvan afgeleide plannen (het fietsplan 2010-2015, het voetgangersplan 2012, het goederenvervoerplan goedgekeurd op 11 juli 2013 en het parkeerbeleidsplan dat van kracht is sinds januari 2014). 
De maatregelen voorzien in het vervoershoofdstuk van het lucht-klimaat-energieplan zijn bedoeld als aanvulling bij het Iris 2-plan teneinde de gewestelijke doelstellingen op het vlak van luchtkwaliteit en BKG-emissies te kunnen halen. Zo voorziet het LKE-plan een aantal acties om het wagengebruik te rationaliseren en alternatieven voor de personenwagen te bevorderen.

Ver gevorderde validering 
Het ontwerp van het nieuw gewestelijk mobiliteitsplan Good Move  werd begin april 2019 door de regering goedgekeurd. Het maakte deel uit van een openbaar onderzoek tussen juni en oktober 2019. De adviezen die tijdens deze raadpleging werden uitgebracht, worden nu door Brussel Mobiliteit geanalyseerd.  Ze zullen het mogelijk maken het ontwerpplan te voltooien opdat het nog meer zou voldoen aan de verwachtingen van het publiek t.o.v. de mobiliteit in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.   De volgende stap is de definitieve goedkeuring van het Plan door de regering, die is aangekondigd voor eind 2019.

Netheidsplan

De gewestelijke operator die instaat voor de afvalophaling, de afvalverwerking en de reiniging is het Agentschap Net Brussel. 

Persistente organische verontreinigende stoffen

In België valt het Verdrag van Stockholm inzake POP’s onder de zogenaamde « gemengde » bevoegdheden, dit wil zeggen dat zowel de federale als de gewestelijke overheden bevoegd zijn om beslissingen te nemen in de betrokken materies.

  • Tweede nationaal implementatieplan van de conventie van Stockholm over de persistente organische polluenten (.pdf): Na goedkeuring door de Interministeriële Conferentie Leefmilieu werd het plan gepubliceerd op de site van de UNEP-Stockholm Convention in 2014.

Nationaal actieplan Milieu-Gezondheid

Met het National Environment and Health Action Plan (NEHAP)  wil België niet enkel zijn verplichtingen nakomen tegenover de internationale gemeenschap, en meer in het bijzonder de Wereldgezondheidsorganisatie (WGO), maar ook en vooral de vragen van gezondheid en milieu aan bod laten komen binnen de Belgische federale staat. Het plan groepeert een maximum aan informatie ten behoeve van de vele instanties die in België bevoegd zijn voor materies die zowel met leefmilieu als met gezondheid te maken hebben, met name de gemeenschappen en verschillende federale en gewestelijke instellingen.

  • Nationaal actieplan Milieu-Gezondheid 2009-2013: operationeel programma NEHAP2 : dit programma bevat de gemeenschappelijke acties die werden goedgekeurd door de Gemengde Interministeriële Conferentie Leefmilieu Gezondheid.
  • De evaluatie van het NEHAP2 gepland voor 2015, liep vertraging op en werd uitgevoerd in 2017. Deze evaluatie – alsook de verklaring van Ostrava die werd goedgekeurd in juni 2017 – moet het mogelijk maken de contouren te schetsen van NEHAP3. Aangezien een nieuw actieplan veel voorbereidingen vraagt, heeft de cel in 2018 een “nationaal portfolio” ingevoerd, waarin een overzicht wordt gegeven van de activiteiten van de nationale cel, van de partners in de cel en de samenwerkingen met partners buiten NEHAP. Dit gigantische werk schetst een beeld van de huidige situatie inzake de gezondheid van het leefmilieu. Het legt ook de basis voor de toekomstige werkzaamheden van de nationale cel en het NEHAP 3. Het derde NEHAP zal waarschijnlijk het daglicht zien in 2020.

Nationale strategieën in verband met de aanpassing aan de klimaatverandering 

De Nationale Klimaatcommissie (NKC)  werd opgericht in 2002 om de coördinatie van het Belgisch klimaatbeleid op nationaal niveau te verzekeren. Het gaat om een orgaan, samengesteld uit vertegenwoordigers van de Federale Staat en de 3 Gewesten. In dit kader werden verschillende plannen en strategieën ingevoerd, in overeenstemming met de aanpassing aan de klimaatveranderingen, waaronder:

  • Nationale strategie voor adaptatie aan klimaatverandering , goedgekeurd in dec. 2010. 
  • Het Nationaal adaptatieplan 2017-2020 : goedgekeurd op 28 oktober 2016. Dit federale plan vervolledigt de regionale actieplannen. Het identificeert adaptatiemaatregelen voor de tien sectoren waarin de federale overheid de aanpassing aan de klimaatverandering kan beïnvloeden: transport, economie, energie, marien milieu, onderzoek, gezondheidszorg, ontwikkelingssamenwerking, internationale veiligheid, crisisbeheer tijdens rampen en landbouw. Het bevat eveneens een aantal transversale maatregelen. Het Brussels actieplan over het onderwerp komt overeen met het hoofdstuk over de aanpassing van het geïntegreerd Lucht-Klimaat-Energieplan (zie hierboven).  
  • Het ontwerp van het Belgisch Geïntegreerd Nationaal Energie- en Klimaatplan 2021-2030  werd goedgekeurd door de NKC en ENOVER (het energieoverleg tussen de Federale staat en de Gewesten inzake hernieuwbare energiebronnen en energie-efficiëntie) in december 2018 en de definitieve versie wordt verwacht in december 2019. De Brusselse bijdrage op dit gebied, het Energie- en Klimaatplan 2030 van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest , werd in oktober 2019 door de regering goedgekeurd.

Coördinatie in het kader van het “Ozon- en Hittegolfplan"

In de zomer van 2003 werd Europa getroffen door een uitzonderlijke hittegolf. Naar aanleiding van deze hittegolf werden door verschillende landen 'hittegolfactieplannen' opgesteld om crisissituaties zoals die in 2003 beter te beheren. In België werd geopteerd om een nationaal plan op te stellen waarbij zowel drempels voor temperatuur als ozon worden gehanteerd. 

  • De invoering van het “Ozon- en hittegolfplan” , dat in 2015 werd goedgekeurd, maakte deel uit van een coördinatieprotocol tussen de 3 Gewesten en IRCEL (Intergewestelijke Cel voor het Leefmilieu).

Biodiversiteit

  • Belgische Nationale strategie 2020 : goedgekeurd op 13 november 2013 door de Interministeriële Conferentie Leefmilieu (ICL). Samen met de regionale actieplannen is deze nationale strategie voor de biodiversiteit het voornaamste instrument voor de implementatie van het Verdrag voor de biologische diversiteit (Rio 1992). 

Pesticiden (gewasbeschermingsmiddelen)

De omzetting van de Europees richtlijn 2009/128/EG « Pesticiden » in Belgisch recht vereist het op elkaar aansluiten van de federale bevoegdheden en de bevoegdheden van de 3 gewesten. Het nationale programma voor de reductie van pesticiden - NAPAN genaamd voor Nationaal Actie Plan d'Action National– is dus samengesteld uit het federale programma en de programma's van de drie gewesten. 

Date de mise à jour: 21/05/2020