Vous êtes ici

Geluidskadaster van het wegverkeer

Actualisering : februari 2020

Wegens het dichte wegennet ondergaat het overgrote deel van het Brussels grondgebied in 2016 de geluidsimpact van het wegverkeer. Geluidsniveaus boven 55 dB(A) doen zich voor langs de meeste grote assen en in hun aanpalende zones. Nochtans zijn er ook rustiger gebieden met een geïsoleerde ligging binnen de huizenblokken of in het centrum van weinig geürbaniseerde stukken (parken, braakliggende percelen, woud). Maar ze zijn erg versnipperd. Zelfs al blijven de geluidsniveaus ‘s nachts onder de 10 dB(A), zullen ze waarschijnlijk toch de nachtrust van de bewoners verstoren die in de directe omgeving van de grote verkeersassen wonen. 

Stabiel wegverkeer 

Volgens de ramingen van Brussel Mobiliteit voor 2016 werd er op het Brusselse wegennet 3,21 miljard voertuigkilometer afgelegd, waarvan 56% op de gewestwegen, 30% op de gemeentelijke wegen en 14% op de autosnelwegen (FOD Mobiliteit en Vervoer, 2019). Het aantal kilometer dat in het Brussels Gewest wordt afgelegd is 2% verminderd t.o.v. 2001 na de evaluatie van het plan Iris 2. 
Bij een ongewijzigd beleid zou het wegverkeer in België een gematigde groei moeten kennen en vervolgens stabiliseren tegen 2040. De file in de Brusselse agglomeratie, die reeds zwaar getroffen is door dit probleem, zou nog toenemen (Federaal Planbureau, 2019).

Modellering van het lawaai veroorzaakt door het wegvervoer

Om de geluidshinder op de woonomgeving van de Brusselaars te beoordelen werd in 2016 een "akoestische" plaatsbeschrijving van het grondgebied opgesteld. Doel van deze plaatsbeschrijving is het becijferen van het "structurele" lawaai door het wegvervoer en het opstellen van een model voor de hinder die de bevolking ervaart. De gemodelleerde wegen beperken zich tot de verkeersassen met een intensief gebruik, dit zijn de snelwegen, de gewestelijke wegen en een groot deel van de wegen die de wijken onderling verbinden (zie factsheet nr.8 ). De cartografisch weergegeven resultaten van deze modelleringen worden "geluidskadaster van het wegverkeer" genoemd.

Dit kadaster bepaalt enerzijds de Lden (Level day-evening-night) en anderzijds de Ln (Level night). De Lden vertegenwoordigt het gewogen equivalent geluidsniveau over 24 uur dat gemiddeld tijdens een volledig jaar (in casu 2016) werd waargenomen. Voor de weging wordt een straffactor van 5 dB(A) toegepast voor de avonduren (19 tot 23 u) en van 10 dB(A) voor de nachtelijke periode (23 tot 7 u), aangezien lawaai op die tijdstippen als hinderlijker wordt ervaren. Dankzij de weging van deze indicator volgens de uurperiode van de "dag", weerspiegelt hij vrij goed de daadwerkelijk door de bevolking gepercipieerde geluidshinder.
De Ln (Level night) vertegenwoordigt het nachtelijk geluidsniveau tussen 23u en 7u.

Verontrustende geluidsniveaus in de buurt van de meeste grote verkeersassen

Geluidskadaster van het wegverkeer in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest– Indicator Lden

Bronnen : Leefmilieu Brussel op basis van ASM Acoustics-Stratec, 2018, ”Rapport over de geluidskaarten van het wegverkeer in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest – Jaar 2016”, en de verkeersgegevens 2018 representatief voor 2016, methode NMPB-Routes-1996, modelleringssoftware CadnaA
 

De geluidsniveaus die door het wegverkeer worden veroorzaakt, hebben een impact op het grootste deel van het Brusselse grondgebied, gezien de dichtheid van het wegennet. Op de meeste grote assen en in de omgeving daarvan wordt het niveau van 55 dB(A) overschreden. Dit is vooral zorgwekkend voor de gezondheid van de buurtbewoners aangezien de Wereldgezondheidsorganisatie sterk aanbeveelt dat het lawaai veroorzaakt door het wegverkeer het niveau van 53 dB(A) niet mag overschrijden (WGO, 2018). Dertig kritieke zwarte verkeersknooppunten (waar zeer hoge geluidsniveaus een invloed hebben op een grote bevolkingsgroep) moeten eerst worden aangepakt (zie factsheet nr.58). Toch bestaan er ook afgelegen stillere zones binnenin wooneilanden of midden in weinig verstedelijkte ruimtes (parken, braakliggend land, bos). De zones die weinig blootgesteld zijn aan geluidshinder zijn evenwel zeer versnipperd.

Wat de hoogste geluidsniveaus betreft (Lden boven de 55 dB(A)), doen er zich twee gevallen voor naargelang er zich langs de verkeersassen al dan niet een doorlopende randbebouwing bevindt die de voortplanting van het geluid voor een deel kan beletten:

  • Wanneer de voortplanting van het geluid slechts minimaal wordt gehinderd, worden er hele hoge waarden (Lden tussen 65 en 75 dB(A)) waargenomen op de assen zelf en in de aanpalende zones. Dit is specifiek het geval voor de snelwegen en de grootstedelijke assen die richting A12 Antwerpen, A3/E40 Luik, A4/E411 Namen lopen; voor de Westelijke Ring ter hoogte van Anderlecht en Vorst en voor de Oostelijke Ring in Oudergem en Neder-Over-Heembeek. Idem voor de invalswegen van de stad. Ook in de grote stadsparken zoals het Ter Kamerenbos en het Jubelpark, of rond het Zoniënwoud en de grote groene ruimten (zoals het Koninklijk Park, de parken van Pede) worden hoge waarden waargenomen (Lden tussen 55 en 60 dB(A)).
  • De geluidshinder langs de assen met een doorlopende randbebouwing blijft hoofdzakelijk geconcentreerd op de assen zelf dankzij het scherm gevormd door de gebouwen. Hoewel er hele hoge waarden (Lden hoger dan 65 dB(A)) worden waargenomen op de Kleine en Middenring en op tal van secundaire assen blijven die in hun naaste omgeving doorgaans onder de drempel van 55 dB(A). 

Zo ontstaan er twee grote zones: enerzijds het centrum van het Gewest, gekenmerkt door een hoge bevolkingsdichtheid maar ook door een dichte en aaneensluitende bebouwing die de voortplanting van het lawaai vaak belet, en anderzijds de minder dicht bevolkte rand van het Gewest, waar het lawaai van de verkeersassen zich gemakkelijker kan voortplanten en de hinder zich vaak tot op grote afstand van die assen laat voelen.

Lagere geluidsniveaus ‘s nachts, die echter zeer hoog blijven dicht bij de grote verkeersassen

's Nachts dalen de waargenomen waarden met ongeveer 10 dB(A) ten opzichte van overdag en blijven zij voor het grootste gedeelte van het grondgebied onder een niveau van Ln 45 dB(A) (d.i. de drempel die de WGO beschouwt als matig tot sterk slaapverstorend). In de onmiddellijke omgeving van de onderzochte wegen blijven de niveaus echter hoog; dit geldt vooral voor de omgeving rond de Oostelijke en Westelijke Ring, voor het gebied rond de Kleine- en Middenring (tussen 65 en 75 dB(A)) en de "invalswegen" (tussen 60 en 70 dB(A)).

Het wegverkeer, eerste bron van geluidshinder door het vervoer 

Binnen het aandeel dat op rekening kan gebracht worden van alle vormen van verkeer in het globale gemiddelde stadslawaai, is het lawaai door het wegverkeer veruit koploper ten opzichte van de andere transportmodi (spoor, luchtverkeer) indien het wordt uitgedrukt in aantal blootgestelde bewoners , vooral voor de hoogste geluidsniveaus. Deze vaststelling geldt ook op Europees niveau, zowel in stedelijk gebied als daarbuiten (Europees Milieuagentschap, 2014). Dit komt ook overeen met het gevoel van de Brusselaars, die het wegverkeer als de meest hinderlijke bron van geluidshinder hebben bestempeld (zie factsheet nr.1  & de focus met de resultaten van de jongste peiling van de perceptie van geluidshinder van 2017).

Merk op dat de bovenstaande resultaten voortvloeien uit een modellering op schaal van het gewest. Deze modellering is bovendien representatief voor de situatie over een heel jaar en houdt geen rekening met alle verkeersassen. Zoals voorzien in het nieuwe Geluidsplan (quiet.brussels) werden ook kadasters op gemeentelijk niveau opgesteld en aan de betrokken administraties bezorgd. 

Welke perspectieven tegen 2030? 

Het ontwerp van Gewestelijk mobiliteitsplan (Good Move) voorziet in het bijzonder een groot deel van het doorgaand verkeer om te leiden naar de voornaamste verkeersassen en het gebruik van de auto voor verplaatsingen te verminderen. Een modellering gebaseerd op de hypothesen van Good Move toont aan dat het mogelijk zou zijn de blootstellingsniveaus in het volledige Gewest te verminderen tegen 2030 indien het plan daadwerkelijk wordt uitgevoerd (zie factsheet nr. 8 ). 

Date de mise à jour: 04/06/2020